معارف دینی
قالب وبلاگ

قرآن کریم معانی مختلفی دارد،

اِنَّ للقران ظهرا و بطنا و لبطنه بطناً الی سبعه ابطن (و فی روایه آخر الی    سبعین ابطن) برای قرآن ظاهری است و باطنی، و برای باطنش، باطنی تا 7 باطن یا تا 70 باطن

حدیث: کتاب الله علی اربعه اشیأ العبارات و الاشارات و اللطائف و الحقائق

کتاب خدا بر 4 قسم است، عبارات و اشارات و لطائف و حقایق

آنگاه می‌فرماید: العبارات للعوام و الاشارات للخواص و اللطائف للاولیاء و الحقائق للانبیاء

غرض از ذکر این دو حدیث این است که قرآن دارای وجوه مختلف است و همین موضوع تعدد تفاسیر را موجب شده است.

 جریانی که می‌خواهیم بگوییم، مربوط به توبه نصوح است. " توبوا الی الله توبه نصوحا" که مولانا معنای خاصی از «نصوح» کرده و آن را اسم مردی دانسته است. که بگونه‌ای خاص توبه کرده است.

متن کامل سخن استاد تاج الدینی را در ادامه مطلب بخوانید


 

توبـــه نصــوح

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین حمداً ازلیاً بابدیته و ابدیاً بازلیته سرمداً باطلامه متجلیاً فی مرایا آفاقه حمدالحامدین حمداً کثیراً کثیراً. الصلوه و السلام علی سیدنا فی الوجود و نبیّنا فی الشهود و حامل لواء الحمد و المقام المحمود ابوالقاسم محمد (ص) و الائمه الهداه المهدیین بهم نتولی و من اعدائهم نتبریءُ الی الله.

      مقدمه:

قرآن کریم معانی مختلفی دارد،  اِنَّ للقران ظهرا و بطنا و لبطنه بطناً الی سبعه ابطن (و فی روایه آخر الی    سبعین ابطن) برای قرآن ظاهری است و باطنی، و برای باطنش، باطنی تا 7 باطن یا تا 70 با طن

حدیث: کتاب الله علی اربعه اشیأ العبارات و الاشارات و اللطائف و الحقائق

کتاب خدا بر 4 قسم است، عبارات و اشارات و لطائف و حقایق

آنگاه می‌فرماید: العبارات للعوام و الاشارات للخواص و اللطائف للاولیاء و الحقائق للانبیاء

غرض از ذکر این 2 حدیث اینکه: قرآن دارای وجوه مختلف است که تعدد تفاسیر را موجب شده است، برخی محققین می‌گویند تاکنون 3000 تفسیر بر قرآن نوشته شده که به علت ذو وجوه بودن قرآن است.

و اما بعد...

این جریانی که می‌خواهیم بگوییم، مربوط به توبه نصوح است. " توبوا الی الله توبه نصوحا" که مولانا معنای خاصی از «نصوح» کرده و آن را اسم مردی دانسته است. که بگونه‌ای خاص توبه کرده.

نکته مهم اینست که معانی باید در طول هم باشند نه در عرض هم. یعنی معانی آیات قران خلع و لبس نیست که یک لباسی را در بیاورد و یک لباس دیگر بپوشد، بلکه لبس بعد از لبس است. یعنی یک پیراهن دارد، یک پیراهن دیگر روی آن پوشیده و یک پیراهن روی دومی و سومی و هکذا.

بود مردی پیش از این نامش نصوح                               بد ز دلاکی زن او را فتـــــوح

(مرد دلاکی بود که نامش نصوح بود)

بود روی او چو رخســــــار زنان                               مردی خود را همی کرد او نهان

(صورتش به رخسار زنان می‌ماند ولو نداشت)

او به حمــــــــام زنان دلاک بود                                   در دغــا و حیله بس چالاک بود

(زیرک و دلاک حمام بود)

سالها می‌کرد دلاکــــــی و کس                                   بو نبرد از حال و سر آن هــوس

(سالها کارش همین بود)

زانکــه آواز و رخش زن وار بود                                        لیک شهوت کامل و بیدار بـــود

(صدا و سیمایش به زنان شبیه بود ولی از این راه شهوترانی می‌کرد)

چادر و سر بند پوشیده و نقــاب                               مرد شهوانی و در غره ی شبــاب

(در اوج جوانی با نقاب بر توسن هوس سوار بود)

دختـران خسروان را زین طریق                                                                        خوش‌همی‌مالید‌ومی‌شست‌آن‌عتیق

(او در حمام، زنانهای پادشاه، زنان دربار و حرمسرا را می‌شست)

این نصوح دلاک بود، دلاک خصوصی زن پادشاه بود، چون صورتش مو نداشت و قیافه اش به زنها می‌خورد و کسی نمی‌دانست و خوشحال بود. خیلی هم زیرک بود و در اوج شهوت این کار را می‌کرد.

توبه‌ها می‌کرد و پا در می‌کشید                            نفس کافر توبه اش را می‌درید

بارها توبه می‌کرد اما نمی توانست و نفس توبه اش را پاره می‌کرد.

(اگرخدا بخواهد کاری کند، اسبابش را فراهم می‌کند خدا این آدم را دوست داشت و جریانی را برایش‌پیش آورد تا برگردد)

رفت پیش عارفی آن زشت کار                                                   گفت ما را در دعایی یــاددار

(گذرش به کوی صاحبدلی افتاد و التماس دعا نمود)

سرّ او دانست آن آزاد مـــــرد                                                لیک چون حلم خدا پیدا نکرد

عارف فهمید آن باطنش خراب است ولی مانند حلم خدا به رویش نیاورد.

عارفان که جام حق نوشیده‌اند                       رازها دانسته و پوشیده‌انـــــد

هرکرا اسرار حق آموختنــــد                              مهر کردند و دهانش دوختنــد

(خداوندمی‌داند سرّ را به‌چه‌کسی بدهد او به کسی اسرار عالم را می‌دهد که قدرت کتمان و حفظ آن را                                                        داشته‌باشد)

بر لبش قفل است و در دل رازها                                    لب خموش و دل پر از آوازها

عارف در دلش رازهایی دارد که به زبان نمی آورد

آن دعا از هفت گردون درگذشت               کارآن مسکین به‌آخرخوب‌گذشت

دعای شیخ گرفت و حالش آخرالامر خوب شد

کان دعای شیخ نه چون هردعاست                     فانی است و گفت اوگفت‌خداست

دعای شیخ واقعی، مثل دعای ما نیست، حرفش، حرف خداست

چون خدا ازخود سوال و کد کند              پس دعای خویش را چون رد کند                        

چون عارفان راستین فانی در افعال و صفات و ذات خداهستند گویا از خود چیزی ندارد و خداوند از خودش چیزی را می‌خواهد آنگاه اگر خدا از خودش چیزی بخواهد، مگر رد می‌شود؟ چون اینها عین الربط هستند نه ذات ثبت له الربط

یک سبب انگیخت صنع ذو الجلال                               که رهانیدش زنفرین و وبـــــال

یک حادثه و سببی خدا برایش پیش آورد که از عاقبت بد جدایش کرد

اندر آن حمام پر می‌کرد طشت                       گوهری از دختر شه یاوه گشت

در حمام طشت پر می‌کرد که گوشواره‌ای از دختر پادشاه گم شد.

گوهری از حلقه های گوش او                       یاوه گشت و هر زنی در جستجو

همه مشغول گشتن شدند

پس درِ حمام را بستند سخت                    تا بجویند اولش در پیـــچ رخت 

در حمام را بستند تا جستجو کنند

رختها را جستند و آن پیدا نشد                  دزد گوهر نیز هم رسوا نشـــد

رختها را گشتند، ولی دزد طلا پیدا نشد

پس به جد جستن گرفتند از گزاف                         در دهان و گوش و اندر هر شکاف

در شکاف تحت و فوق و هر طرف                         جستجو کردند درّ خوش صـــدف

همه جاها و سوراخ‌ها را گشتند باز هم پیدا نشد

بانگ آمد که همه عریان شوید                     هر که هستید ار عجوز و گر نوید

گفتند همه لخت شوید چه پیر و چه جوان

یک به یک را حاجبه جستن گرفت                                               تا پدید آید گوهر دانه ی شگفت

همه را مستخدم و محافظ یکی یکی می‌گشتند تا گوشواره پیدا شود

آن نصوح از ترس شد در خلوتی                                       روی زرد و لب کبود از خشیتـی

نصوح از ترس یک گوشه نشست، صورتش زرد و لبهایش سیاه شد

پیش چشم خویش او می‌دید مرگ                          رفت و می‌لرزید او ماننــد برگ

مرگ را پیش چشمش دید و مثل برگ می‌لرزید

گفت یارب بارها برگشته ام                           توبه ها و عهدها بشکستــــه‌ام

گفت خدایا بارها توبه کردم و برگشتم، و عهد شکستم

کرده‌ام آنها که از من می‌سزید                  تا چنین سیل سیاهی در رسیـــد

آنچنان رفتار کرده‌ام که لایق خودم بود و لاتفعَل بی ما أنا اهله

نوبت جستن اگر در من رسد                  وه که جان من چه سختی‌ها کشـد

اگر نوبت به من برسد چه سختیها می‌کشم

در جگر افتاده استم صد شرر                  در مناجاتم ببین بوی جگـــــــر

جگرم سوخته و این از مناجاتم مشخص است

اینچنین اندوه کافر را مباد                        دامن رحمت گرفتــــــم داد داد

این غم و اندوه را کافر هم دچار نشود، خدایا خودت کمک کن فریاد رس

کاشکی مادر نزادی مر مرا                                  یا مرا شیری بخوردی در چــــرا

کاشکی مادر مرا نزائیده بود، یا اینکه شیری در چرا مرا می‌خورد

ای خدا آن کن که از تو می‌سزد                         که زهر سوراخ مارم می‌گـــــزد

ای خدا کاری کن که شایسته توست و افعل ما انت اهله

جان سنگین دارم و دل آهنیـن                    ور نه‌خون گشتی در این رنج وحنین

قلب قسی و سختی دارم، و گرنه آدم آب می‌شد

وقت تنگ آمد و مرا یک نفس                                     پادشاهی کن مرا فریــــــــاد رس

بزرگی و کریمی کن و مرا فریادرس (الغوث الغوث)

گر مرا این بار ستاری کنی                                   توبه کردم من ز هر ناکــــــــردنی

اگر این دفعه هم ستاری کنی من دیگه توبه می‌کنم

توبه ام بپذیر این بار دگــر                                تا ببنــــــــدم بهر تو صد کمــــر

این بار هم یا توّاب، توبه‌ام را قبول کن

 

اگر می‌خواهی مولوی بخوانی اول باید یک‌ پرونده ‌خصوصی صادقانه برای خودت باز کنی دردی باید داشته باشی تا با همان احساس درد وارد آزمایشگاه مثنوی جهت اسکن شوی، به دیگری نگاه نکن، فکر کن یک همچنین جریانی برای خودت ‌پیش آمده خودت را چک کن.

حافظ در یک جریانی گفته:

«عهد کردم گر از این غم بسرآیم روزی          تا در میکده نالان و غزل خوان بروم»

 

 

من اگر این بار تقصیری کنــم                                            پس دگر مشنو دعا و گفتنـــــــم

اگر این دفعه توبه ان را شکستم، دیگه تو دعای من را نشنو

این همی زارید و صد قطره روان                                               که در افتادم به جلاد و عـــــــوان

این همه گریه و زاری کرد

ای خدا و ای خدا چندان بگفت                                           کان در و دیـــوار با او گشت جفت

اینقدر ای خدا ای خدا گفت، مثل اینکه در و دیوار با او یکی شدند و الغوث الغوث می‌گفتند

در میان یارب و یارب بُـد او                                           بانگ آمد از میان جستجــــــــــو

در میان خدا خدا بود که صدا آمد

جمله را جستیم پیش آی ای نصوح                                                     گشت بیهوش آن زمان پریـــد روح

حالت غشوه بهش دست داد

همچو دیوار شکستــــــه در فتاد                                           هوش و عقلش رفت شد او چون جماد

مثل دیوار شکسته افتاد و هوش و عقلش رفت

چون که هوشش رفت و از تن بی‌امان                                      سرّ او با حــــــــق بپیوست آن زمان

هوشش رفت و عقل جزیی اش رفت و جانش با جانان پیوند خورد

چون که هوشش رفت و پایش برگشاد                                      می پرد آن باز سوی کیقبـــــــــــاد

وقتی عقل حسابگر را از دست دادی، دست و پا باز می‌شود، از قلب می‌گیری و سبک می‌روی

بعد از آن خوفی هلاک جان بُده                                                     مژدها آمد که اینک گم شـده

بعد از آن همه ترس مژده آمد

بانگ آمد ناگهان که رفت بیـــم                                                    یافت شد گم گشته آن درّ یتیـم

که گم گشته پیدا شده

یافت شد و اندر فـرح  در یافتیم                                                    مژدگانی ده که گوهر یافتیـــم

مژدگانی بده که گوشواره را پیدا کردیم

از غریو و نعـــره و دستک زدن                                                       پر شده حمام قد زال الحـــزن

حزن و اندوه از بین رفت

آن نصوح رفته باز آمد به خویش                                                     دید چشمش تابش صد روز پیش

نصوح به هوش آمد

می حلالی خواست از وی هر کسی                                                           بوسه می‌دادند بر دستش بســـی

حالا همه از او حلالیت می‌طلبیدند و بر دستش بوسه می‌زدند چون فکر می‌کردند او طلا را برداشته

بدگمان بردیم و کن ما را حلال                                                  گوشت تو خوردیم اندر قیل و قال

می گفتند بد گمانی به تو بردیم و غیبت تو را کردیم

زان که ظن جمله بر وی بیش بود                                                       زانکه در قربت ز جمله پیش بود

چون به دختر پادشاه نزدیک تر بود همه به او شک کرده بودند

اول او را خواست جستن در نبرد                                                        بهر حرمت داشتن تاخیر کــــرد

اول می‌خواستند او را بگردند ولی احترام گذاشتند و تأخیر انداختند

تا بود کــــــان را بیندازد به جا                                                      اندر این مهلت رهاند خویش را

تا مهلتی برایش باشد و در این فاصله طلا را خودش بدهد

گفت بد فضل خدای دادگــــر                                                ورنه ز آنچم گفته شد هستم بتـر

گفت از آن چیزهایی که شما می‌گوئید و حلالیت می‌خواهید من بدتر هستم ولی فضل خدا بود که من از این جریان خلاص شدم

آن چه گفتندم زبد از صد یکی است                                                        که منم مجرم‌تـر اهل زمن

خودم می‌دانم در من چه خبر است انی اعلم بنفسی من غیری

کس چه می‌داند زمن جز اندکی                                             از هزاران جرم و بد فعلم یکی

از هزار تا جرم شما یکی را می‌دانید

من همی دانم و آن ستار من                                                          جرم‌ها و زشتی کــردار من

من و خدای ستارم می‌دانیم چه خبر است جرمهای من چیست

حق بدید آن جمله را نادیده کرد                                                        تا نگردم در فضیحت روی زرد

خدا دیده بود و آن را نادیده گرفت (شتر دیدی ندیدی، چنان خدا با زیرکی و مکرالهی رویش را می‌پوشاند که به خودمان مشتبه می‌شود که انگار خدا ندیده و نمی داند) نخواست من روی زرد شوم.

در محضر استاد جواد آملی بودیم ایشان پرسیدند با کدام اسم خدا، بیشتر مانوس و مرتبط هستید؟ هر کس چیزی گفت: یکی از شاگردان نزدیک از ایشان همین سوال را کرد فرمودند: یا ستار. 

باز رحمت پوستین دوزیم کرد                                                      توبه‌ی شیرین چو جان روزیم کرد

رحمت خدا مثل پوستینی بود که رویم انداخت تا مرا پوشاند، توبه شیرین را او روزی من کرد

علامه طباطبایی (توبه عبد محفوف به 2 توبه از خدا است خدا به سوی بنده اقبال می‌کند تا او برگردد این اولین توبه خداست، وقتی خدا به این بنده تفضل می‌کند آنگاه بنده توبه می‌کند و بر می‌گردد بعد دومین توبه خدا اینست که خدا توبه بنده برگشته را می‌پذیرد.)

نام من در نامه ی پاکان نوشت                                                    دوزخی بودم ببخشیدم بهشت

نام من را در زمره پاکان نوشت، جهنمی بودم بهشت عطایم کرد

آه کردم چون رسن شد آه من                                                       گشت آویزان رسن در چاه من

آه کشیدم این آه من رفت به عرش و در این فاصله مثل طنابی شده

آن رسن بگرفتم و بیرون شدم                                                             شاد و زفت و فربه و گلگون شدم

که این طناب را گرفتم و بیرون آمدم، شاد شدم، چاق شدم و گلگون گشتم.

در بن چاهی همی بودم زبون                                                        در همه عالم نمی گنجم کنــــون

در ته چاه بودم، حالا آنجا کجا و این جا کجا ؟

آفرینها بر تو بادا ای خدا                                                                 ناگهان کردی مرا از غم جـــــــدا

آفرینها به خدا می‌گوید که از غم جدایش کرد

گر سر هر موی من یابد زبان                                                     شکــرهای تو نیاید در بیـــــــان

هر موی سرم اگر زبان شود نمی شود شکرت را بگویند.

از اینجا به بعد را خوب توجه کنید که گلاب و عصاره حکایت در همین چند بیت است:

بعد از آن آمد کسی کز مرحمت                                                      دختر سلطان ما می‌خوانــــــــدت

بعد از آن کسی آمد و گفت دختر پادشاه می‌گوید امروز نوبت ماست

دختر شاهت همی خواند بیا                                                          تا سرش شویی کنون ای پارســـا

دختر پادشاه می‌گوید ای پرهیزکار بیا تا سر ما را بشویی

جز تو دلاکی نمی خواهد دلش                                                     که بمالد یا بشویــــــــد با گلش

دختر پادشاه هیچ دلاکی غیر از تو را نمی خواهد

پاسخ را ببینید که چگونه هنر «نه» گفتن را می‌آموزد:

گفت رو رو دست من بی کار شد        وین نصوح تو کنون بیمار شــــد

گفت دست من دیگر کار نمی کند، برو نصوح بیمار شده و از کار افتاده است

با دل خود گفت کز حد رفت جرم       از دل من کی رود آن ترس و گـرم

با دلش گفت جرم را از حد گذراندی، آن گرما و ترس را کی فراموش می‌کنی

رو کسی دیگر بجو اشتاب و تفت           که مرا و الله دست از کــــار رفت

برو کس دیگری پیدا کن که من دست از کار کشیدم

من بمردم یک ره و باز آمـــدم                من چشیـــــدم تلخی مرگ و عدم

من یکبار مردم و زنده شدم و تلخی مرگ را چشیدم

توبــه‌ای کردم حقیقت با خدا            نشکنم تا جان شدن از تن جـــــدا

توبه حقیقی با خدا کردم دیگه نمی شکنم توبه ام را

بعد آن محنت که را بار دگر             پا رود سوی خطر الا که خــــــــر

چه کسی جز خر دوباره به آن کار دلاکی که رسوا کننده است بر می‌گردد ؟

 

[ پنجشنبه ٢ اسفند ۱۳۸٦ ] [ ٧:٤۱ ‎ق.ظ ] [ محمودی نژاد- میرمحمدی - خجسته صفا ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

این وبلاگ کوششی است از جمعی دوست دار اهل بیت که می خواهند در تب و تاب زندگی مادی مخاطب شکوه پیامبر در آیه «یا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً » نباشند. جمع صمیمی ما ماهانه در قالب هیئت امام زمان به پای سخن اهل معنا می نشیند تا معارف دینی را به جان بشنود در آیات تدبر کند و به آموزه های دینی عمل نماید.
موضوعات وب
آرشيو مطالب
امکانات وب